The Significance of a Meal Prepared by a Sister – What Boon Did Yama (the Lord of Death) Grant Regarding a Meal Served by a Sister?

అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధాన్ని గుర్తుచేసే పండుగ అనగానే మనకు ముందుగా రక్షాబంధనం గుర్తుకొస్తుంది. అయితే సోదర సోదరీమణుల మధ్య ప్రేమానురాగాలను చాటిచెప్పే మరో ప్రత్యేకమైన పండుగ కూడా ఉంది. అదే “యమ ద్వితీయ” లేదా “భగినీ హస్త భోజనం”. కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున జరుపుకునే ఈ పండుగ వెనుక యమధర్మరాజు, ఆయన సోదరి యమునాదేవికి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథ ఉంది. ఈ రోజున సోదరి చేతి భోజనం చేసిన సోదరుడికి అపమృత్యు భయం ఉండదని భక్తుల విశ్వాసం. “అపమృత్యు భయం” అంటే ఆయుష్షు పూర్తికాకముందే అకాల మరణం సంభవిస్తుందనే భయం.

యమధర్మరాజును భోజనానికి ఆహ్వానించిన యమునాదేవి

పురాణ కథనం ప్రకారం, యమధర్మరాజు సోదరి యమునాదేవికి తన అన్నయ్య అంటే ఎంతో ప్రేమ. ఒకరోజు ఆమె తన అన్నయ్యను ఇంటికి భోజనానికి రావాలని ఆహ్వానించింది. అయితే లోకంలోని జీవుల ఆయుష్షును అనుసరించి తన విధులను నిర్వహించడంలో నిమగ్నమైన యమధర్మరాజుకు సోదరి ఇంటికి వెళ్లే అవకాశం దొరకలేదు. ఎన్నిసార్లు ఆహ్వానించినా అన్నయ్య రాకపోవడంతో యమునాదేవి నిరాశ చెందినప్పటికీ, ఏదో ఒకరోజు తప్పకుండా వస్తాడనే ఆశతో ఎదురుచూస్తూ ఉండేది.

చివరకు ఒక కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున యమధర్మరాజు తన సోదరి ఇంటికి వెళ్లాడు. ఎన్నాళ్లుగానో ఎదురుచూస్తున్న అన్నయ్య ఇంటికి రావడంతో యమునాదేవి ఆనందానికి అవధులు లేకుండా పోయాయి. అన్నయ్యను ఎంతో ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించి, అతిథి మర్యాదలు చేసింది. స్వయంగా రుచికరమైన వంటకాలు, పిండివంటలు తయారుచేసి ప్రేమతో వడ్డించింది. సోదరి చూపించిన ఆప్యాయతకు, ఆమె చేతి వంటకు యమధర్మరాజు ఎంతో సంతోషించాడు.

యమునాదేవి కోరుకున్న అపూర్వమైన వరం

సోదరి ప్రేమకు ముగ్ధుడైన యమధర్మరాజు ఆమెను ఏదైనా వరం కోరుకోమన్నాడు. అప్పుడు యమునాదేవి తన కోసం సంపదనో, ఇతర సౌఖ్యాలనో కోరుకోలేదు. “ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున సోదరి ఇంటికి వెళ్లి, ఆమె చేతి భోజనం చేసే సోదరుడికి అపమృత్యు భయం, యమబాధలు కలగకుండా అనుగ్రహించాలి” అని కోరుకుంది. సోదరి కోరిన వరానికి సంతోషించిన యమధర్మరాజు ఆమె కోరికను మన్నించాడు. అంతేకాకుండా, ఈ రోజున సోదరుడిని ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టే సోదరి సుఖసంతోషాలతో, సౌభాగ్యంతో జీవించాలని ఆశీర్వదించినట్లు పురాణ కథనం చెబుతోంది.

భగినీ హస్త భోజనం అంటే ఏమిటి?

సంస్కృతంలో “భగినీ” అంటే సోదరి, “హస్తం” అంటే చేయి, “భోజనం” అంటే ఆహారం. అంటే సోదరి స్వయంగా తయారుచేసి వడ్డించిన భోజనాన్ని సోదరుడు స్వీకరించడమే “భగినీ హస్త భోజనం”. ఈ సంప్రదాయం ప్రకారం కార్తీక శుద్ధ విదియ రోజున అన్నదమ్ములు తమ అక్కాచెల్లెళ్ల ఇళ్లకు వెళ్లి భోజనం చేస్తారు. సోదరీమణులు తమ సోదరులను ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించి, వారికి ఇష్టమైన వంటకాలను తయారుచేసి వడ్డిస్తారు. అనంతరం సోదరులు తమ శక్తికి తగినట్లుగా చీరలు, పసుపు కుంకుమ, పూలు, పండ్లు లేదా ఇతర కానుకలను అందజేస్తారు. ఈ ఆచారం వల్ల సోదరులకు దీర్ఘాయుష్షు, సోదరీమణులకు సౌభాగ్యం కలుగుతాయని విశ్వసిస్తారు.

యమ ద్వితీయ రోజున పాటించే ఇతర సంప్రదాయాలు

యమ ద్వితీయను దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో “భాయ్ దూజ్”, “భ్రాతృ ద్వితీయ”, “భాయ్ టికా” వంటి పేర్లతో జరుపుకుంటారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సోదరీమణులు తమ అన్నదమ్ముల నుదుట తిలకం దిద్ది, వారి ఆయురారోగ్యాల కోసం ప్రార్థిస్తారు. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో యమధర్మరాజు, యమునాదేవిని పూజిస్తారు. యమునా నదిలో పవిత్ర స్నానం చేయడం కూడా కొన్ని సంప్రదాయాల్లో విశేషమైనదిగా భావిస్తారు. ఈ రోజున చేసే దానధర్మాలు పుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.

యమ ద్వితీయ – తోబుట్టువుల అనుబంధానికి ప్రతీక

యమ ద్వితీయ పండుగ వెనుక ఒక అందమైన కుటుంబ సంప్రదాయం ఉంది. ఈ రోజున అక్కాచెల్లెళ్లు తమ అన్నదమ్ములను ఇంటికి ఆహ్వానించి, వారికి ఇష్టమైన వంటకాలను తయారుచేసి ప్రేమతో వడ్డిస్తారు. అన్నదమ్ములు కూడా తమ సోదరీమణులకు కానుకలు అందించి, వారితో ఆనందంగా సమయం గడుపుతారు. ఈ సంప్రదాయం నేటికీ అనేక కుటుంబాల్లో కొనసాగుతోంది. ఉద్యోగాలు, వివాహాలు, ఇతర బాధ్యతల కారణంగా వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న తోబుట్టువులు ఈ పండుగ సందర్భంగా కలుసుకోవడం ప్రత్యేకమైన ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. చిన్నతనంలో కలిసి ఆడుకోవడం, చిన్న చిన్న విషయాలకు గొడవపడటం, మళ్లీ కాసేపటికే కలిసిపోవడం వంటి ఎన్నో మధుర జ్ఞాపకాలు అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధంలో భాగమే. పెద్దయ్యాక ఎవరి జీవితాల్లో వారు బిజీగా ఉన్నప్పటికీ, ఇటువంటి పండుగలు ఆ జ్ఞాపకాలను మళ్లీ గుర్తుచేస్తాయి.

యమునాదేవి తన అన్నయ్య కోసం కోరుకున్న వరంతో ప్రారంభమైన ఈ పురాణ గాథ, నేటికీ “యమ ద్వితీయ” పేరుతో సోదర సోదరీమణుల అనుబంధానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. ఒకరినొకరు ఆప్యాయంగా పలకరించుకోవడం, కష్టసుఖాలను పంచుకోవడం, దూరంగా ఉన్నా ప్రేమానురాగాలను కొనసాగించడం వంటి కుటుంబ బంధాల మాధుర్యాన్ని ఈ పండుగ మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

Categorized in:

ఇతరాలు