The significance of Naraka Chaturdashi and Diwali: Everything you need to know—from the ceremonial head bath to the Lakshmi Puja.

దీపావళి అనగానే మనకు గుర్తుకొచ్చేవి ఇంటి నిండా వెలిగే దీపాలు, రంగురంగుల ముగ్గులు, కొత్త బట్టలు, మిఠాయిలు, బాణసంచా సందడి. చిన్నాపెద్దా అందరూ ఆనందంగా జరుపుకునే ఈ పండుగకు మన హిందూ సంప్రదాయంలో ఎంతో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అయితే దీపావళి ఎందుకు జరుపుకుంటారు? నరక చతుర్దశి రోజున తెల్లవారుజామునే తలంటి స్నానం ఎందుకు చేస్తారు? దీపావళి అమావాస్య రోజున లక్ష్మీదేవిని ఎందుకు పూజిస్తారు? ఈ ఆచారాల వెనుక ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథలు, సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.

దీపావళి అంటే దీపాల వరుస అని అర్థం. దీపం వెలుగుకు ప్రతీక అయితే, చీకటి అజ్ఞానానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. అందుకే చీకటిపై వెలుగు, చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా దీపావళిని జరుపుకుంటారు. ఈ పండుగకు సంబంధించి భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో అనేక పురాణ గాథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో శ్రీరాముడి అయోధ్య పునరాగమనం, నరకాసుర వధ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

శ్రీరాముడి అయోధ్య పునరాగమనం: ఉత్తర భారతదేశంలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రీరాముడు రావణాసురుడిని సంహరించి, పద్నాలుగు సంవత్సరాల వనవాసాన్ని పూర్తి చేసుకుని సీతాదేవి, లక్ష్మణుడితో కలిసి అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చాడు. తమ ప్రియమైన శ్రీరాముడి రాకతో అయోధ్య ప్రజలు ఎంతో ఆనందించి, నగరమంతా దీపాలతో అలంకరించి స్వాగతం పలికారని చెబుతారు. ఆ ఆనందోత్సవానికి గుర్తుగానే దీపావళి జరుపుకునే సంప్రదాయం ఏర్పడిందని విశ్వసిస్తారు.

నరకాసుర వధ, నరక చతుర్దశి విశిష్టత: దక్షిణ భారతదేశంలో దీపావళికి ముందు వచ్చే నరక చతుర్దశికి ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. పురాణ కథనాల ప్రకారం, నరకాసురుడు అనే రాక్షసుడు తన బలంతో దేవతలను, ప్రజలను హింసించేవాడు. అతడి అకృత్యాలకు ముగింపు పలికేందుకు శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి యుద్ధానికి వెళ్లాడు. నరకాసురుడి సంహారంలో సత్యభామ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిందని కొన్ని పురాణ కథనాలు చెబుతాయి. నరకాసురుడి పీడ తొలగిపోవడంతో ప్రజలు ఆనందంగా దీపాలు వెలిగించి సంబరాలు జరుపుకున్నారని విశ్వాసం. అందుకే ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశిని నరక చతుర్దశిగా జరుపుకుంటారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నరకాసురుడి ప్రతిమను దహనం చేసే ఆచారం కూడా ఉంది.

నరక చతుర్దశి రోజున తలంటి స్నానం ఎందుకు చేస్తారు? ఈ రోజున సూర్యోదయానికి ముందే నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగన స్నానం చేయడం ప్రత్యేక సంప్రదాయం. అభ్యంగన స్నానం అంటే శరీరానికి నూనె రాసుకుని స్నానం చేయడం. పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం, నరక చతుర్దశి రోజున నూనెలో లక్ష్మీదేవి, నీటిలో గంగాదేవి ఉంటారని విశ్వసిస్తారు. అందుకే ఈ రోజు చేసే స్నానాన్ని గంగా స్నానంతో సమానంగా భావిస్తారు. బ్రహ్మపురాణం, భవిష్యపురాణాలకు సంబంధించిన సంప్రదాయ వివరణల్లో కూడా ఈ స్నానానికి విశేష ప్రాధాన్యం చెప్పబడింది. ఈ ఆచారాన్ని శరీర పరిశుభ్రతతో పాటు పండుగను పవిత్ర భావనతో ప్రారంభించే విధానంగా కూడా చూడవచ్చు.

దీపావళి అమావాస్య రోజున లక్ష్మీపూజ ఎందుకు చేస్తారు? నరక చతుర్దశి తరువాత వచ్చే అమావాస్య రోజున లక్ష్మీదేవిని ప్రత్యేకంగా ఆరాధిస్తారు. లక్ష్మీదేవిని సంపద, ఐశ్వర్యం, శుభాలకు అధిదేవతగా భావిస్తారు. దీపావళి రోజున అమ్మవారు ఇళ్లకు వస్తారని, పరిశుభ్రంగా ఉండి దీపాలతో అలంకరించిన ఇళ్లలో లక్ష్మీకటాక్షం ఉంటుందని భక్తుల విశ్వాసం. అందుకే పండుగకు ముందే ఇళ్లను శుభ్రం చేసి, గుమ్మాలకు తోరణాలు కట్టి, అందమైన ముగ్గులు వేసి, సాయంత్రం దీపాలు వెలిగిస్తారు. భక్తిశ్రద్ధలతో లక్ష్మీపూజ నిర్వహించి కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు, ఆర్థిక శ్రేయస్సు కలగాలని ప్రార్థిస్తారు.

దీపావళి పండుగలో ప్రతి ఆచారానికి ఒక ప్రత్యేకమైన భావన ఉంది. నరకాసుర వధ చెడుపై మంచి సాధించిన విజయాన్ని గుర్తుచేస్తే, లక్ష్మీపూజ సుఖసంతోషాలు, శ్రేయస్సు పట్ల మన ఆకాంక్షలను తెలియజేస్తుంది. ఇంటి ముందు వెలిగించే చిన్న దీపం కూడా చుట్టూ ఉన్న చీకటిని తొలగించినట్లే, మన జీవితాల్లో జ్ఞానం, ఆనందం, మంచి ఆలోచనలు పెరగాలనే అందమైన భావనను దీపావళి మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

Categorized in:

ఇతరాలు