The Significance of the Bathukamma Festival – The Telangana Tradition of Worshipping Goddess Gauramma with Flowers
తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే పండుగ బతుకమ్మ. రంగురంగుల పూలతో అందంగా బతుకమ్మలను పేర్చి, మహిళలంతా కలిసి పాటలు పాడుతూ ఆనందంగా జరుపుకునే ప్రత్యేకమైన పండుగ ఇది. ప్రకృతిని గౌరవించడం, గౌరమ్మను ఆరాధించడం, కుటుంబ సభ్యులందరూ సుఖసంతోషాలతో ఉండాలని కోరుకోవడం ఈ పండుగలోని ముఖ్యమైన విశేషాలు. తెలంగాణ రాష్ట్ర పండుగగా గుర్తింపు పొందిన బతుకమ్మను ప్రతి సంవత్సరం ఎంతో వైభవంగా జరుపుకుంటారు.
బతుకమ్మ పండుగ సాధారణంగా భాద్రపద అమావాస్య (మహాలయ అమావాస్య) రోజున ప్రారంభమై తొమ్మిది రోజుల పాటు కొనసాగుతుంది. ఈ సమయంలో ప్రకృతిలో విరివిగా లభించే తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి వంటి పూలను సేకరిస్తారు. వాటిని ఒకదానిపై మరొకటి వరుసలుగా పేర్చి గోపురం ఆకారంలో బతుకమ్మను తయారు చేస్తారు. పూలతో పేర్చిన బతుకమ్మపై పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మను ఉంచి పూజిస్తారు. ఇలా ప్రకృతిలో లభించే పూలతో అమ్మవారిని ఆరాధించడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత.
బతుకమ్మ పండుగ ఆవిర్భావం గురించి అనేక జానపద కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఒక కథనం ప్రకారం, ఒక రాజదంపతులకు లక్ష్మీదేవి కుమార్తెగా జన్మించగా, ఆమె చిరకాలం జీవించాలని కోరుకుంటూ బతుకమ్మ అని పేరు పెట్టారు. మరికొన్ని జానపద కథల్లో కష్టాలను ఎదుర్కొన్న యువతుల జీవితాలతో ఈ పండుగను ముడిపెడతారు. బతుకమ్మ అంటే జీవితం పట్ల ప్రేమను, మహిళల శక్తిని, ప్రకృతితో మనకున్న అనుబంధాన్ని తెలియజేసే పండుగగా భావిస్తారు.
బతుకమ్మ పండుగలో మహిళల పాత్ర ఎంతో ప్రత్యేకమైనది. కొత్త దుస్తులు ధరించి, అందంగా అలంకరించుకుని, బతుకమ్మల చుట్టూ వలయాకారంలో తిరుగుతూ చప్పట్లు కొడుతూ పాటలు పాడతారు. ఈ పాటల్లో గౌరమ్మను స్తుతించడంతో పాటు కుటుంబ బంధాలు, పల్లె జీవితం, తెలంగాణ చరిత్ర, జానపద కథలు కనిపిస్తాయి. వివాహమైన ఆడబిడ్డలు పుట్టింటికి వచ్చి కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఈ పండుగను జరుపుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. అందుకే బతుకమ్మ పండుగ కుటుంబ సభ్యులను, బంధువులను, స్నేహితులను ఒకచోట చేర్చే వేడుకగా నిలుస్తుంది.
బతుకమ్మ పండుగలో తొమ్మిది రోజులకు తొమ్మిది ప్రత్యేకమైన పేర్లు ఉన్నాయి. అవి ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ, అటుకుల బతుకమ్మ, ముద్దపప్పు బతుకమ్మ, నానబియ్యం బతుకమ్మ, అట్ల బతుకమ్మ, అలిగిన బతుకమ్మ, వేపకాయల బతుకమ్మ, వెన్నముద్దల బతుకమ్మ, సద్దుల బతుకమ్మ. ఆయా రోజులలో సంప్రదాయం ప్రకారం ప్రత్యేకమైన నైవేద్యాలను తయారు చేసి గౌరమ్మకు సమర్పిస్తారు. అటుకులు, ముద్దపప్పు, నానబెట్టిన బియ్యం, అట్లు వంటి సాధారణ ఆహార పదార్థాలతో నైవేద్యాలను సిద్ధం చేయడం ఈ పండుగలో మరో విశేషం.
తొమ్మిదో రోజున జరుపుకునే సద్దుల బతుకమ్మ ఈ పండుగలో అత్యంత ముఖ్యమైన వేడుక. సాధారణంగా దుర్గాష్టమి సందర్భంగా జరుపుకునే ఈ రోజున మహిళలు పెద్ద బతుకమ్మలను అందంగా పేర్చి ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. వివిధ రకాల సద్దులను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. సాయంత్రం మహిళలంతా ఒకచోట చేరి బతుకమ్మ పాటలు పాడుతూ ఆనందంగా గడుపుతారు. అనంతరం బతుకమ్మలను ఊరేగింపుగా సమీపంలోని చెరువులు లేదా ఇతర నీటి వనరుల వద్దకు తీసుకెళ్లి సంప్రదాయబద్ధంగా నిమజ్జనం చేస్తారు.
బతుకమ్మ కేవలం పూల పండుగ మాత్రమే కాదు. ప్రకృతిని ప్రేమించడం, మహిళలను గౌరవించడం, కుటుంబ బంధాలను బలపరచుకోవడం, అందరూ కలిసిమెలిసి జీవించడం వంటి మంచి సందేశాలను అందించే వేడుక. భూమి, నీరు, పూలతో మనిషికి ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తుచేస్తూ తెలంగాణ ప్రజల జీవన విధానాన్ని, సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే ప్రత్యేకమైన పండుగ బతుకమ్మ.