నవరాత్రులు మొదటి రోజు – శైలపుత్రి దేవి ఎవరు? అమ్మవారి అవతార విశేషాలు

Day 1 of Navaratri – Who is Goddess Shailaputri? Significance of the Goddess’s Incarnation.

దసరా నవరాత్రుల్లో తొమ్మిది రోజుల పాటు దుర్గాదేవిని తొమ్మిది విభిన్న రూపాల్లో ఆరాధిస్తారు. వీటినే నవదుర్గలు అంటారు. నవరాత్రుల మొదటి రోజైన ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నాడు శైలపుత్రి దేవిని పూజించడం సంప్రదాయం. ఇంతకీ శైలపుత్రి దేవి ఎవరు? ఈ అమ్మవారికి ఆ పేరు ఎలా వచ్చింది? నవరాత్రుల ఆరాధన ఈ రూపంతోనే ఎందుకు ప్రారంభమవుతుంది?

‘శైలం’ అంటే పర్వతం, ‘పుత్రి’ అంటే కుమార్తె. పర్వతరాజైన హిమవంతునికి కుమార్తెగా జన్మించినందున అమ్మవారికి శైలపుత్రి అనే పేరు వచ్చింది. ఈమె సాక్షాత్తూ పార్వతీదేవి స్వరూపమే. శైలజ, హైమవతి, భవాని వంటి పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. శైలపుత్రి దేవి వృషభం (ఎద్దు) మీద కూర్చుని, కుడిచేతిలో త్రిశూలం, ఎడమచేతిలో కమలం ధరించి దర్శనమిస్తారు. తలపై చంద్రవంక ఉంటుంది. అమ్మవారి చేతిలోని త్రిశూలం ధైర్యానికి, కమలం పవిత్రతకు, వృషభ వాహనం స్థిరత్వానికి ప్రతీకలుగా భావిస్తారు.

శైలపుత్రి దేవి ఆవిర్భావం వెనుక ఆసక్తికరమైన పురాణ ఘట్టం ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, పూర్వజన్మలో అమ్మవారు దక్ష ప్రజాపతి కుమార్తెగా సతీదేవి పేరుతో జన్మించారు. తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా శివుడిని వివాహం చేసుకున్నారు. దీంతో శివుడిపై ఆగ్రహం పెంచుకున్న దక్షుడు ఒక మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహించి, శివుడిని, సతీదేవిని ఆహ్వానించలేదు. అయినప్పటికీ పుట్టింటిపై ప్రేమతో సతీదేవి ఆ యజ్ఞానికి వెళ్లారు. అక్కడ దక్షుడు శివుడిని అవమానించడంతో తీవ్రంగా కలత చెందిన సతీదేవి యజ్ఞాగ్నిలో తన దేహాన్ని త్యజించారు.

ఆ తరువాత సతీదేవి హిమవంతుడు, మేనకా దేవి దంపతులకు పార్వతిగా తిరిగి జన్మించారని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి. చిన్ననాటి నుంచే శివుడిపై అపారమైన భక్తి కలిగిన పార్వతీదేవి, ఆయనను భర్తగా పొందేందుకు కఠినమైన తపస్సు చేశారు. ఎన్నో పరీక్షలను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ తన సంకల్పాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. చివరకు శివుని అనుగ్రహాన్ని పొంది ఆయనను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ ఘట్టం పార్వతీదేవి భక్తికి, సహనానికి, పట్టుదలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.

నవరాత్రుల మొదటి రోజు శైలపుత్రి దేవిని ఎందుకు ఆరాధిస్తారు? శైలపుత్రి దేవిని ప్రకృతి స్వరూపిణిగా, స్థిరత్వానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. పర్వతం ఎన్ని ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కొన్నా స్థిరంగా నిలిచినట్లే, మనిషి కూడా జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలనే భావన ఈ ఆరాధనలో కనిపిస్తుంది. అందుకే నవదుర్గల ఆరాధనలో మొదటి స్థానాన్ని శైలపుత్రి దేవికి ఇచ్చారని సంప్రదాయంలో చెబుతారు.

యోగ సంప్రదాయంలో కూడా శైలపుత్రి దేవికి ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. అమ్మవారిని మూలాధార చక్రానికి అధిష్ఠాన దేవతగా భావిస్తారు. మూలాధార చక్రం అంటే యోగ సంప్రదాయంలో వెన్నెముక దిగువ భాగంలో ఉన్నట్లు భావించే తొలి శక్తి కేంద్రం. ఇది స్థిరత్వం, ఆత్మవిశ్వాసం, అంతర్గత శక్తికి ప్రతీకగా చెప్పబడుతుంది. ఒక భవనం బలంగా నిలవాలంటే పునాది ఎంత ముఖ్యమో, ఆధ్యాత్మిక సాధనలో కూడా మనసు స్థిరంగా ఉండటం అంతే ముఖ్యమనే భావనతో శైలపుత్రి దేవిని నవరాత్రుల ప్రారంభంలో ధ్యానిస్తారు.

నవరాత్రుల మొదటి రోజు భక్తులు శైలపుత్రి దేవిని పూలు, దీపం, నైవేద్యంతో పూజించి కుటుంబ శ్రేయస్సు, ఆరోగ్యం, మనశ్శాంతి కోసం ప్రార్థిస్తారు. అమ్మవారి అనుగ్రహంతో జీవితంలో ఎదురయ్యే ఆటంకాలను అధిగమించే ధైర్యం, చేపట్టిన పనులను పూర్తి చేసే పట్టుదల లభిస్తాయని విశ్వసిస్తారు.

శైలపుత్రి దేవి ఆరాధన మనకు గుర్తుచేసే ముఖ్యమైన విషయం ఒక్కటే. ఏ మంచి పనిని ప్రారంభించినా దృఢమైన సంకల్పం, సహనం, ఆత్మవిశ్వాసం అవసరం. జీవితంలో ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా లక్ష్యాన్ని విడిచిపెట్టకుండా ముందుకు సాగాలనే సందేశాన్ని అమ్మవారి అవతారం అందిస్తుంది. అందుకే నవరాత్రుల తొలిరోజు శైలపుత్రి దేవిని ఆరాధించడం శుభప్రదమైన ప్రారంభంగా భావిస్తారు.