కృష్ణాష్టమి విశిష్టత ఏంటి? ఈ పండుగ వెనుక విశేషాలు తెలుసా?

What is the significance of Krishnashtami? Do you know the special details behind this festival?

శ్రీకృష్ణుడి జన్మదినాన్ని కృష్ణాష్టమి, శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి, గోకులాష్టమి, అష్టమి రోహిణి వంటి పేర్లతో జరుపుకుంటారు. శ్రీమహావిష్ణువు అవతారాలలో ఎనిమిదవ అవతారంగా భావించే శ్రీకృష్ణుడు, దేవకీ–వసుదేవులకు ఎనిమిదవ సంతానంగా జన్మించాడు. బాల్యంలో చేసిన చిలిపి లీలల నుంచి భగవద్గీతలో చేసిన ధర్మబోధ వరకు.. శ్రీకృష్ణుడి జీవితంలోని ప్రతి ఘట్టానికీ ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. అందుకే చిన్నారి బాలకృష్ణుడిగా, గోపాలుడిగా, రాధాకృష్ణుడిగా, పార్థసారథిగా ఆయనను భక్తులు అనేక రూపాల్లో ఆరాధిస్తారు.

శ్రీకృష్ణుడు ఎప్పుడు జన్మించాడు?

పురాణ కథనాల ప్రకారం శ్రీకృష్ణుడు బహుళ అష్టమి తిథి, రోహిణి నక్షత్ర సమయంలో అర్ధరాత్రి జన్మించాడు. భాగవతంలో ఆయన జన్మ సమయంలో ‘ప్రజాపతి’ నక్షత్రం ఉన్నట్లు ప్రస్తావన ఉంది. దీనిని రోహిణి నక్షత్రంగా పేర్కొంటారు. విష్ణు పురాణం, హరివంశం వంటి గ్రంథాల్లోనూ శ్రీకృష్ణ జననానికి సంబంధించిన వివరాలు కనిపిస్తాయి. కంసుడి చెరసాలలో దేవకీదేవికి జన్మించిన బాలకృష్ణుడిని వసుదేవుడు గోకులానికి తీసుకెళ్లడం, అక్కడ నందుడు–యశోదల వద్ద ఆయన పెరగడం కృష్ణావతార కథలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన ఘట్టం.

కృష్ణాష్టమి రోజు ఏం చేస్తారు?

కృష్ణాష్టమి రోజు భక్తులు ఉపవాసం పాటించి శ్రీకృష్ణుడిని ప్రత్యేకంగా పూజిస్తారు. ఇంటిని శుభ్రం చేసి మామిడి ఆకులు, పూలతో అలంకరిస్తారు. ముఖ్యంగా ఇంటి గుమ్మం నుంచి పూజా మందిరం వరకు చిన్నారి కృష్ణుడి పాదముద్రలు వేయడం ఎంతో అందమైన సంప్రదాయం. బాలకృష్ణుడు తమ ఇంటికి నడిచి వస్తున్నాడనే భావంతో ఈ పాదాలను వేస్తారు. కృష్ణుడి విగ్రహాన్ని పూలతో అలంకరించి చందనం, కుంకుమతో పూజిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో చిన్న కృష్ణుడిని ఉయ్యాలలో ఉంచి ఊపుతూ పాటలు, కీర్తనలు పాడుతారు.

కృష్ణుడికి వెన్న, అటుకులు ఎందుకు పెడతారు?

బాలకృష్ణుడికి వెన్న అంటే ఎంతో ఇష్టమని ఆయన బాల్యలీలలు చెబుతాయి. అందుకే కృష్ణాష్టమి నైవేద్యంలో వెన్న, పెరుగు, పాలు, మీగడ, అటుకులు, బెల్లం, పండ్లు వంటి పదార్థాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. అటుకులు అనగానే కృష్ణుడి ప్రియమిత్రుడు కుచేలుడి కథ కూడా గుర్తుకొస్తుంది. భక్తితో సమర్పించిన చిన్న కానుకకైనా భగవంతుడు ఇచ్చే విలువను ఆ కథ తెలియజేస్తుంది.

‘ఉట్ల పండుగ’గా ఎందుకు పిలుస్తారు?

బాలకృష్ణుడు స్నేహితులతో కలిసి ఉట్టిలో దాచిన వెన్నను తీసుకునే లీల ఎంతో ప్రసిద్ధి. ఆ జ్ఞాపకంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఎత్తులో కుండను కట్టి యువకులు గుంపులుగా ఏర్పడి దానిని పగలగొట్టే వేడుక నిర్వహిస్తారు. తెలుగు ప్రాంతాల్లో దీనిని ‘ఉట్టి కొట్టడం’, ‘ఉట్ల పండుగ’, ‘ఉట్ల తిరునాళ్లు’ అని పిలుస్తారు. ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ భిన్నమైన పేర్లు, సంప్రదాయాలతో ఈ వేడుకను ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు.

కృష్ణుడు చెప్పిన గొప్ప జీవన సందేశం

శ్రీకృష్ణుడిని కేవలం బాలలీలలకే పరిమితం చేయలేం. మహాభారతంలో అర్జునుడికి ఆయన చేసిన భగవద్గీత ఉపదేశం మానవ జీవితానికి గొప్ప మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. ధర్మం కోసం నిలబడటం, ఫలితంపై అతిగా ఆశ పెట్టుకోకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం, విజయం–వైఫల్యాలను సమంగా స్వీకరించడం వంటి ఎన్నో జీవన సూత్రాలను గీత ద్వారా వివరించాడు. పరిస్థితులు ఎంత క్లిష్టంగా ఉన్నా ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టకూడదనే సందేశం శ్రీకృష్ణుడి జీవితమంతటా కనిపిస్తుంది.

పూజతో పాటు కృష్ణుడి లక్షణాలనూ గుర్తుచేసుకుందాం

కృష్ణాష్టమి అంటే పూజలు, ఉపవాసాలు, నైవేద్యాలు మాత్రమే కాదు. శ్రీకృష్ణుడి జీవితంలోని మంచి లక్షణాలను గుర్తుచేసుకునే సందర్భం కూడా. స్నేహానికి విలువ ఇవ్వడం, కష్టాల్లో ధైర్యంగా ఉండటం, అవసరమైనప్పుడు సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం, ధర్మం కోసం నిలబడటం వంటి ఎన్నో విషయాలు ఆయన జీవితం నుంచి నేర్చుకోవచ్చు. కృష్ణలీలలను చదవడం, భాగవతంలోని కృష్ణ కథలను వినడం కూడా ఈ పర్వదినంలో సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది.

వసుదేవ సుతం దేవం కంస చాణూర మర్దనం
దేవకీ పరమానందం కృష్ణం వందే జగద్గురుమ్

కృష్ణాయ వాసుదేవాయ హరయే పరమాత్మనే
ప్రణతః క్లేశనాశాయ గోవిందాయ నమో నమః॥