దశావతారాలు – భక్త ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి స్తంభం నుంచి ఉద్భవించిన నరసింహావతారం కథ

Dashavataras – The story of the Narasimha avatar, which emerged from a pillar to protect the devotee Prahlada.

శ్రీమహావిష్ణువు దశావతారాలలో నాలుగవది నరసింహావతారం. నరుడు అంటే మనిషి, సింహం అంటే సింహం. మానవ శరీరం, సింహం ముఖం కలిగిన రూపంలో శ్రీమహావిష్ణువు అవతరించడమే నరసింహావతారం.

హిరణ్యకశిపుడు అనే రాక్షసరాజు తనకు లభించిన వరాల వల్ల ఎవరూ తనను సంహరించలేరని భావించి మూడు లోకాలను భయపెట్టాడు. తన కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడు శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధించడం సహించలేక అతడిని ఎన్నో విధాలుగా హింసించాడు.

చివరకు తన భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి శ్రీమహావిష్ణువు స్తంభం నుంచి నరసింహ రూపంలో ఆవిర్భవించి హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

హిరణ్యకశిపుడి తపస్సు.. బ్రహ్మదేవుడి వరాలు

హిరణ్యకశిపుడు, హిరణ్యాక్షుడు అనే ఇద్దరు అసుర సోదరులు కశ్యప మహర్షి, దితి దంపతులకు జన్మించారు. హిరణ్యాక్షుడిని శ్రీమహావిష్ణువు వరాహావతారంలో సంహరించడంతో హిరణ్యకశిపుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురయ్యాడు. తన సోదరుడి మరణానికి కారణమైన శ్రీమహావిష్ణువుపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

తనను ఎవరూ సంహరించలేని విధంగా వరాలను పొందాలనే ఉద్దేశంతో బ్రహ్మదేవుడి కోసం తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు. అతడి తపస్సుకు మెచ్చిన బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమని అడిగాడు. హిరణ్యకశిపుడు తనకు మరణం లేకుండా అమరత్వాన్ని ప్రసాదించాలని కోరాడు. అయితే సృష్టిలో జన్మించిన జీవులకు మరణం తప్పదని, అమరత్వాన్ని ప్రసాదించడం సాధ్యం కాదని బ్రహ్మదేవుడు తెలిపాడు.

దీంతో హిరణ్యకశిపుడు తన మరణం సంభవించకుండా ఉండేందుకు అనేక షరతులతో కూడిన వరాలను కోరాడు. తాను బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన ఏ జీవి చేతిలోనూ మరణించకూడదని, ఇంటి లోపలగానీ బయటగానీ, పగలుగానీ రాత్రిగానీ మరణం సంభవించకూడదని కోరాడు. అలాగే భూమిపైనగానీ ఆకాశంలోగానీ, మనిషి చేతగానీ జంతువు చేతగానీ, ఎటువంటి ఆయుధం చేతగానీ తనకు మరణం కలగకూడదని కోరాడు.

బ్రహ్మదేవుడు ఆ వరాలను ప్రసాదించాడు. ఈ వరాల వల్ల తనను ఎవరూ సంహరించలేరని భావించిన హిరణ్యకశిపుడు మూడు లోకాలపై ఆధిపత్యాన్ని సంపాదించాడు. దేవతలను ఓడించి, అందరూ తననే దేవుడిగా ఆరాధించాలని ఆజ్ఞాపించాడు.

ప్రహ్లాదుడి విష్ణుభక్తి

హిరణ్యకశిపుడికి ప్రహ్లాదుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. చిన్నతనం నుంచే ప్రహ్లాదుడు శ్రీమహావిష్ణువుపై అపారమైన భక్తిని కలిగి ఉన్నాడు. భాగవత పురాణం ప్రకారం, ప్రహ్లాదుడు తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడే నారద మహర్షి ద్వారా శ్రీమహావిష్ణువు మహిమను తెలుసుకున్నాడు.

హిరణ్యకశిపుడు తన కుమారుడిని గురువుల వద్దకు పంపించి రాజనీతి, విద్యలను నేర్పించాలని నిర్ణయించాడు. అయితే ప్రహ్లాదుడు ఎప్పుడూ శ్రీమహావిష్ణువు నామస్మరణలోనే ఉండేవాడు. తన తోటి బాలురకు కూడా విష్ణుభక్తి గురించి చెప్పేవాడు.

ఒకరోజు హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడిని తన దగ్గరకు పిలిచి, గురువుల వద్ద నేర్చుకున్న విషయాలలో అత్యుత్తమమైనది ఏమిటని అడిగాడు. అప్పుడు ప్రహ్లాదుడు శ్రీమహావిష్ణువును భక్తితో ఆరాధించడమే అత్యుత్తమమైనదని చెప్పాడు. తన కుమారుడు శత్రువుగా భావిస్తున్న విష్ణువునే ఆరాధిస్తున్నాడని తెలుసుకున్న హిరణ్యకశిపుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురయ్యాడు. ప్రహ్లాదుడికి విష్ణుభక్తిని విడిచిపెట్టి తననే ఆరాధించాలని ఎన్నోసార్లు చెప్పాడు. అయినప్పటికీ ప్రహ్లాదుడు తన భక్తిని విడిచిపెట్టలేదు.

ప్రహ్లాదుడిని సంహరించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు

తన మాట వినని ప్రహ్లాదుడిని సంహరించాలని హిరణ్యకశిపుడు నిర్ణయించుకున్నాడు. మొదట తన సేవకులను పిలిచి ప్రహ్లాదుడిని ఆయుధాలతో సంహరించమని ఆదేశించాడు. అయితే వారి ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. తరువాత విషసర్పాలతో కాటు వేయించడం, ఏనుగులతో తొక్కించడం, కొండపై నుంచి పడవేయడం, విషం ఇవ్వడం వంటి అనేక విధాలుగా ప్రహ్లాదుడిని సంహరించడానికి ప్రయత్నించినట్లు పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి.

అయినప్పటికీ ప్రహ్లాదుడు శ్రీమహావిష్ణువును స్మరిస్తూ ఉండేవాడు. భగవంతుడి అనుగ్రహంతో అతడికి ఎటువంటి హాని జరగలేదు. ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా ప్రహ్లాదుడిని సంహరించలేకపోవడంతో హిరణ్యకశిపుడి ఆగ్రహం మరింత పెరిగింది.

స్తంభంలో కూడా నీ విష్ణువు ఉన్నాడా?

ఒకరోజు హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడిని తన సభకు పిలిపించాడు. తన ఆజ్ఞలను ధిక్కరించి విష్ణువును ఆరాధించడానికి అతడికి ధైర్యం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందని ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు ప్రహ్లాదుడు సమస్త జీవులకు శక్తిని ప్రసాదించేది శ్రీమహావిష్ణువేనని, భగవంతుడు సర్వత్రా ఉన్నాడని సమాధానమిచ్చాడు.

ఈ మాటలు విన్న హిరణ్యకశిపుడు మరింత ఆగ్రహానికి గురయ్యాడు. “నీ విష్ణువు అన్నిచోట్లా ఉన్నాడని చెబుతున్నావు కదా! అయితే ఈ స్తంభంలో కూడా ఉన్నాడా?” అని ప్రహ్లాదుడిని ప్రశ్నించాడు. “భగవంతుడు సర్వత్రా ఉన్నాడు. ఈ స్తంభంలో కూడా ఉన్నాడు” అని ప్రహ్లాదుడు సమాధానమిచ్చాడు.

వెంటనే హిరణ్యకశిపుడు తన గదతో ఎదురుగా ఉన్న స్తంభాన్ని బలంగా కొట్టాడు. ఆ సమయంలో స్తంభం నుంచి భయంకరమైన గర్జన వినిపించింది. ఆ శబ్దానికి సభలో ఉన్నవారంతా భయభ్రాంతులకు గురయ్యారు. పగిలిన స్తంభం నుంచి ఒక అద్భుతమైన రూపం ఆవిర్భవించింది. అది పూర్తిగా మనిషి రూపం కాదు, పూర్తిగా సింహం రూపం కూడా కాదు. సింహం ముఖం, మానవ శరీరం, పదునైన గోళ్లు కలిగిన ఆ దివ్యరూపమే శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహావతారం.

నరసింహస్వామి చేతిలో హిరణ్యకశిపుడి సంహారం

స్తంభం నుంచి ఆవిర్భవించిన నరసింహస్వామిని చూసి హిరణ్యకశిపుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. అయినప్పటికీ తన బలంపై ఉన్న నమ్మకంతో ఆయనతో యుద్ధానికి దిగాడు. ఇద్దరి మధ్య భీకరమైన పోరాటం జరిగింది. హిరణ్యకశిపుడు తన ఆయుధాలతో నరసింహస్వామిని ఎదుర్కొన్నాడు. అయితే చివరకు స్వామివారి చేతికి చిక్కాడు. అప్పుడు నరసింహస్వామి హిరణ్యకశిపుడిని రాజభవనంలోని గడప వద్దకు తీసుకెళ్లి, తన తొడలపై ఉంచి, పదునైన గోళ్లతో సంహరించాడు.

ఈ సంఘటన సంధ్యాసమయంలో జరిగింది. అంటే పగలు ముగిసి రాత్రి ప్రారంభమయ్యే సమయంలో. బ్రహ్మదేవుడు ప్రసాదించిన వరాల షరతులకు భంగం కలగకుండా హిరణ్యకశిపుడి సంహారం జరిగింది. నరసింహస్వామి పూర్తిగా మనిషి కాదు, పూర్తిగా జంతువు కూడా కాదు. సంహారం జరిగిన సమయం పగలు కాదు, రాత్రి కాదు. అది సంధ్యాసమయం. హిరణ్యకశిపుడిని ఇంటి లోపలగానీ బయటగానీ కాకుండా గడప వద్ద సంహరించాడు. భూమిపైనగానీ ఆకాశంలోగానీ కాకుండా తన తొడలపై ఉంచి సంహరించాడు. ఎటువంటి ఆయుధాన్ని ఉపయోగించకుండా తన గోళ్లతో సంహరించాడు.

ఈ విధంగా హిరణ్యకశిపుడి వరాలన్నింటినీ అధిగమించి శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహ రూపంలో అతడిని సంహరించాడు. భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడిని రక్షించడానికి స్తంభం నుంచి ఆవిర్భవించి, హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించిన శ్రీమహావిష్ణువు దివ్యరూపమే నరసింహావతారం.