భక్తి, బలం, అహంకారం.. రావణుడు శివభక్తుడిగా ఎలా ప్రసిద్ధి చెందాడు?

Devotion, strength, and arrogance—how did Ravana become renowned as a devotee of Shiva?

రావణుడు అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది రామాయణంలో సీతను అపహరించిన లంకాధిపతి. శ్రీరాముడితో యుద్ధం చేసి చివరకు ఆయన చేతిలో మరణించిన రావణుడి కథ అందరికీ తెలిసిందే. కానీ రావణుడి వ్యక్తిత్వంలో మరో ఆసక్తికరమైన కోణం కూడా ఉంది. ఇతిహాస, పురాణ కథల్లో అతడు శివుడిని ఆరాధించినవాడిగా, తీవ్రమైన తపస్సు చేసినవాడిగా కనిపిస్తాడు. అందుకే కాలక్రమంలో గొప్ప శివభక్తుడిగా రావణుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అయితే రావణుడి కథలో భక్తి ఒక్కటే కనిపించదు. అపారమైన శక్తి, జ్ఞానం, తపస్సుతో పాటు అహంకారం కూడా కనిపిస్తుంది. ఈ రెండు భిన్న కోణాలను ఒకేచోట చూపించే ఆసక్తికరమైన ఘట్టం కైలాస పర్వతం వద్ద జరిగింది.

కుబేరుడిని ఓడించి కైలాసం వైపు…

రావణుడు తన సోదరుడైన కుబేరుడిని ఓడించి, అతడి వద్ద ఉన్న పుష్పక విమానాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

ఆ తరువాత పుష్పక విమానంలో ప్రయాణిస్తూ కైలాస ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడికి వచ్చేసరికి ఎక్కడికైనా వెళ్లగలిగే పుష్పక విమానం అకస్మాత్తుగా ముందుకు కదలకుండా ఆగిపోయింది.

అక్కడ శివుడి సేవకుడైన నంది కనిపించి, కైలాసంపై శివుడు ఉన్నాడని, ఆ సమయంలో ముందుకు వెళ్లకూడదని రావణుడిని హెచ్చరించాడు.

కానీ తన బలం మీద గర్వంతో ఉన్న రావణుడు నంది మాటలను పట్టించుకోలేదు. పైగా నంది రూపాన్ని చూసి అవహేళన చేశాడు. దీంతో ఆగ్రహించిన నంది, వానరుల కారణంగా రావణుడి వంశానికి వినాశనం కలుగుతుందని శపించాడు.

కైలాసాన్నే ఎత్తడానికి ప్రయత్నించిన రావణుడు

తనను అడ్డుకుంటున్నది కైలాస పర్వతమేనని భావించిన రావణుడు తన బలాన్ని చూపించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తన చేతులను పర్వతం కిందకు చొప్పించి కైలాసాన్నే పైకి ఎత్తడానికి ప్రయత్నించాడు. రావణుడి బలానికి పర్వతం కంపించింది.

అప్పుడు శివుడు తన కాలి బొటనవేలితో కైలాసాన్ని కిందికి నొక్కాడు. వెంటనే పర్వతం కింద రావణుడి చేతులు చిక్కుకుపోయాయి. ఎంత బలవంతుడైనా వాటిని బయటకు తీయలేకపోయాడు. తీవ్రమైన బాధతో అతడు పెద్దగా కేకలు వేశాడు. తన బలంతో కైలాసాన్నే కదిలించగలనని భావించిన రావణుడికి, శివుడి శక్తి ముందు తన బలం ఎంత చిన్నదో తెలిసిన సందర్భం ఇది.

అహంకారం నుంచి శివారాధన వైపు…

పర్వతం కింద చిక్కుకున్న రావణుడిని అతడి మంత్రులు కూడా విడిపించలేకపోయారు. చివరకు శివుడినే ప్రసన్నం చేసుకోవాలని వారు సూచించారు.

దీంతో రావణుడు శివుడిని స్తోత్రాలు, మంత్రాలతో స్తుతిస్తూ ఆరాధించడం ప్రారంభించాడు. ఇలా ఎంతోకాలం శివుడిని స్తుతించిన తరువాత శివుడు ప్రసన్నుడై రావణుడిని పర్వతం కింద నుంచి విడిపించాడు.

‘రావణుడు’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

ఈ ఘట్టంలోనే మరో ఆసక్తికరమైన విషయం కనిపిస్తుంది. అప్పటివరకు అతడిని దశగ్రీవుడు లేదా దశాననుడు అని పిలిచేవారు. కైలాసం కింద చేతులు చిక్కుకున్నప్పుడు అతడు చేసిన భయంకరమైన రోదన మూడు లోకాలను కంపింపజేసిందని కథనం చెబుతుంది.

ఆ రోదన కారణంగానే శివుడు అతడికి “రావణ” అనే పేరు ఇచ్చినట్లు ఉత్తరకాండలో ఉంది. ఆ తరువాత దశగ్రీవుడు “రావణుడు” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

శివుడు ఇచ్చిన చంద్రహాసం

రావణుడి స్తుతికి ప్రసన్నుడైన శివుడు అతడికి మరో వరం కూడా ఇచ్చాడు. రావణుడు ఆయుధాన్ని కోరగా శివుడు “చంద్రహాసం” అనే దివ్య ఖడ్గాన్ని ఇచ్చాడు. చంద్రుడి వంటి ప్రకాశంతో కనిపించే ఈ ఖడ్గాన్ని అవమానించకూడదని, అలా చేస్తే అది తిరిగి తన వద్దకే చేరుతుందని శివుడు హెచ్చరించాడు.

అలా అహంకారంతో కైలాసాన్ని ఎత్తడానికి ప్రయత్నించిన రావణుడే చివరకు శివుడిని స్తుతించి ఆయన అనుగ్రహంతో చంద్రహాసాన్ని పొందాడు.

తన తలలనే సమర్పించడానికి సిద్ధమైన రావణుడు

రావణుడి శివభక్తిని మరింత తీవ్రంగా చూపించే మరో కథ శివపురాణంలో కనిపిస్తుంది.

రావణుడు శివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. ఎంత తపస్సు చేసినా శివుడు ప్రత్యక్షం కాకపోవడంతో చివరకు తన తలలను ఒక్కొక్కటిగా సమర్పించడం ప్రారంభించాడు.

తొమ్మిది తలలను సమర్పించి, పదో తలను కూడా సమర్పించబోతున్న సమయంలో శివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడని పురాణ కథనం చెబుతుంది.

శివుడు అతడి తలలను తిరిగి యథాస్థితికి తీసుకువచ్చి, రావణుడు కోరిన గొప్ప బలాన్ని ప్రసాదించాడు. రావణుడి శివభక్తి ఎంత తీవ్రమైనదిగా పురాణాల్లో వర్ణించబడిందో తెలిపే ప్రసిద్ధ కథల్లో ఇది ఒకటి.

శివతాండవ స్తోత్రం

రావణుడి శివభక్తి గురించి మాట్లాడేటప్పుడు తప్పకుండా గుర్తుకొచ్చేది శివతాండవ స్తోత్రం.

“జటాటవీ గలజ్జల ప్రవాహ…” అంటూ ప్రారంభమయ్యే ఈ ప్రసిద్ధ శివస్తోత్రాన్ని రావణుడు రచించినట్లు సంప్రదాయంలో విస్తృతంగా చెబుతారు.

శివుడి తాండవ రూపం, జటాజూటం, గంగ, చంద్రుడు, సర్పాలు వంటి విశేషాలను ఎంతో శక్తివంతమైన సంస్కృత పదాలతో వర్ణించే ఈ స్తోత్రం శివభక్తుల్లో ఎంతో ప్రసిద్ధి పొందింది. రావణుడి పేరు శివభక్తితో బలంగా ముడిపడటానికి ఈ స్తోత్ర సంప్రదాయం కూడా ఒక ముఖ్య కారణంగా నిలిచింది.

గోకర్ణ క్షేత్రంతోనూ రావణుడికి సంబంధం

రావణుడి శివభక్తికి సంబంధించిన మరో ప్రసిద్ధ కథ కర్ణాటకలోని గోకర్ణ మహాబలేశ్వర క్షేత్రంతో ముడిపడి ఉంది.

ఈ కథ ప్రకారం రావణుడు శివుడి నుంచి పవిత్రమైన ఆత్మలింగాన్ని పొంది లంకకు తీసుకెళ్లాలని బయలుదేరాడు. దానిని మార్గమధ్యంలో నేలపై ఉంచకూడదనే నియమం ఉంటుంది.

దేవతలు రావణుడు ఆత్మలింగాన్ని లంకకు తీసుకెళితే అతడి శక్తి మరింత పెరుగుతుందని ఆందోళన చెందారు. చివరకు గణపతి బాలుడి రూపంలో వచ్చి రావణుడి చేతిలోని లింగాన్ని కొద్దిసేపు పట్టుకున్నాడని, తరువాత దానిని నేలపై ఉంచడంతో అది అక్కడే స్థిరపడిపోయిందని ప్రసిద్ధ క్షేత్ర కథ చెబుతుంది.

రావణుడు ఎంత ప్రయత్నించినా దానిని అక్కడి నుంచి కదిలించలేకపోయాడని, అదే గోకర్ణంలోని మహాబలేశ్వర క్షేత్రంతో ముడిపడిన కథగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

అందుకే రావణుడి వ్యక్తిత్వంలో భక్తి, తపస్సు, అపారమైన బలం ఒకవైపు కనిపిస్తే, అహంకారం మరియు ఇతరులకు చేసిన హాని మరోవైపు కనిపిస్తుంది