దశావతారాలు – కారాగారంలో జన్మించి కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో ధర్మాన్ని బోధించిన శ్రీకృష్ణావతారం

Dashavataras – The Sri Krishna Avatar: Born in a prison, He taught the principles of Dharma during the Kurukshetra War.

శ్రీమహావిష్ణువు దశావతారాలలో ఎనిమిదవది శ్రీకృష్ణావతారం. కృష్ణుడి అవతార కథ ఒకే అసురుడి సంహారంతో ముగిసేది కాదు. మథురలో కంసుడి పాలనకు ముగింపు పలకడం నుంచి నరకాసుర సంహారం, జరాసంధుడిని ఎదుర్కోవడం, పాండవులకు అండగా నిలవడం, చివరకు కురుక్షేత్రంలో అర్జునుడికి భగవద్గీతను బోధించడం వరకు ఆయన జీవితంలో ఎన్నో కీలక ఘట్టాలు ఉన్నాయి.

మథురలో దేవకీ–వసుదేవులకు జన్మించే ఎనిమిదవ సంతానం తనను సంహరిస్తాడని తెలుసుకున్న కంసుడు వారిని కారాగారంలో బంధించాడు. దేవకికి జన్మించిన మొదటి ఆరుగురు కుమారులను చంపించాడు. ఏడవ గర్భంలోని శిశువు దైవశక్తితో రోహిణి గర్భంలోకి మారి బలరాముడిగా జన్మించినట్లు భాగవత పురాణం చెబుతుంది. ఎనిమిదవ సంతానంగా అర్ధరాత్రి వేళ శ్రీకృష్ణుడు కారాగారంలో జన్మించాడు. కంసుడి నుంచి శిశువును రక్షించేందుకు వసుదేవుడు కృష్ణుడిని యమున దాటించి గోకులంలోని నందుడు–యశోదల వద్దకు చేర్చాడు.

గోకులం, బృందావనంలో పెరుగుతున్న కృష్ణుడిని సంహరించేందుకు కంసుడు అనేకమంది రాక్షసులను పంపించాడు. బాలకృష్ణుడు వారిని సంహరించి ప్రతి ప్రమాదం నుంచి బయటపడ్డాడు. చివరకు కృష్ణుడు, బలరాముడిని మథురకు రప్పించిన కంసుడు అక్కడ కూడా వారిని సంహరించేందుకు ప్రయత్నించాడు. ఆ ప్రయత్నాలను ఎదుర్కొన్న కృష్ణుడు చివరకు కంసుడిని సంహరించి, దేవకీ–వసుదేవులను కారాగారం నుంచి విడిపించాడు. కంసుడు అధికారం నుంచి తొలగించి ఉగ్రసేనుడిని తిరిగి రాజుగా నిలిపాడు.

కంసుడి మరణం తరువాత అతడి భార్యలైన అస్తి, ప్రాప్తి తమ తండ్రి, మగధ రాజైన జరాసంధుడి వద్దకు చేరుకుని జరిగిన విషయాన్ని వివరించారు. తన కుమార్తెలు భర్తను కోల్పోయారని తెలుసుకున్న జరాసంధుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురై, కృష్ణుడిపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. భారీ సైన్యంతో మథురపై పదేపదే దండయాత్రలు చేశాడు. కృష్ణుడు, బలరాముడు వరుసగా 17 సార్లు జరాసంధుడి సైన్యాన్ని యుద్ధంలో ఓడించినప్పటికీ, అతడిని మాత్రం సంహరించకుండా విడిచిపెట్టారు. తరువాత పాండవుల రాజసూయ యాగానికి జరాసంధుడు అడ్డంకిగా మారిన సమయంలో కృష్ణుడి వ్యూహంతో భీముడు అతడితో ద్వంద్వయుద్ధం చేసి సంహరించాడు.

ద్వారకలో ఉన్న సమయంలో కృష్ణుడు నరకాసురుడిని కూడా ఎదుర్కొన్నాడు. నరకాసురుడు దేవతలకు చెందిన విలువైన వస్తువులను అపహరించడంతో పాటు వివిధ రాజ్యాలకు చెందిన 16,000 మంది యువతులను బంధించి తన చెరలో ఉంచాడు. సత్యభామతో కలిసి అతడి రాజ్యానికి వెళ్లిన శ్రీకృష్ణుడు యుద్ధంలో నరకాసురుడిని సంహరించి వారందరినీ చెర నుంచి విముక్తులను చేశాడు. తమను స్వీకరించమని వారు కృష్ణుడిని కోరగా, ఆయన వారిని వివాహం చేసుకున్నట్లు భాగవత పురాణం వివరిస్తుంది. అందుకే శ్రీకృష్ణుడికి 16,000 మంది భార్యలు ఉన్నారనే ప్రస్తావన పురాణ కథనాల్లో కనిపిస్తుంది.

కాలక్రమంలో శ్రీకృష్ణుడికి పాండవులతో ఉన్న అనుబంధం మహాభారతంలో కీలకంగా మారింది. హస్తినాపురంలో జరిగిన పాచికల ఆటలో యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యంతో పాటు తన సంపదను కోల్పోయాడు. ఆ తరువాత ద్రౌపదిని సభలో అవమానించిన సంఘటన కౌరవులు–పాండవుల మధ్య అప్పటికే ఉన్న విభేదాలను మరింత తీవ్రం చేసింది. పాండవులు వనవాసం, అజ్ఞాతవాసం పూర్తి చేసిన తరువాత కూడా రాజ్యానికి సంబంధించిన వివాదం పరిష్కారం కాకపోవడంతో చివరకు పరిస్థితి కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి దారితీసింది. ఆ యుద్ధంలో శ్రీకృష్ణుడు ఆయుధం పట్టి యోధుడిగా పోరాడకుండా, అర్జునుడికి సారథిగా నిలిచాడు.

యుద్ధం ప్రారంభమయ్యే సమయంలో తన ఎదుట గురువులు, బంధువులు, సన్నిహితులను చూసిన అర్జునుడు తీవ్ర సందిగ్ధంలో పడి యుద్ధం చేయడానికి వెనుకడుగు వేశాడు. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఆత్మ స్వరూపం, కర్తవ్యం, కర్మ, జ్ఞానం, భక్తి, యోగం గురించి చేసిన బోధనే భగవద్గీత. ఫలితంపై మమకారం లేకుండా తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించాలనే కర్మయోగ భావనతో పాటు అనేక ఆధ్యాత్మిక మార్గాలను వివరించి, అర్జునుడికి తన విశ్వరూపాన్ని కూడా దర్శింపజేశాడు.

మథుర కారాగారంలో జన్మించి, బాల్యంలో ఎన్నో ప్రమాదాలను ఎదుర్కొని, కంసుడిని సంహరించి, నరకాసురుడి వంటి అసురులను అణచివేసి, పాండవులకు అండగా నిలిచి, కురుక్షేత్రంలో అర్జునుడికి భగవద్గీతను బోధించిన శ్రీమహావిష్ణువు దివ్యరూపమే శ్రీకృష్ణావతారం.