వినాయక చవితి విశిష్టత.. గణపతి జననం నుంచి శమంతకమణి కథ వరకు

The significance of Vinayaka Chavithi: From the birth of Ganapati to the story of the Syamantaka Mani.

భాద్రపద మాసం శుక్లపక్ష చతుర్థి రోజున జరుపుకునే వినాయక చవితి మన సంప్రదాయంలో ఎంతో విశిష్టమైన పండుగ. ఏ శుభకార్యం ప్రారంభించినా ముందుగా గణపతిని పూజించడం ఆనవాయితీ. విఘ్నాలను తొలగించి కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించే దేవుడిగా గణపతిని ఆరాధిస్తారు. అందుకే ఆయనను విఘ్నేశ్వరుడు, విఘ్ననాయకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. వినాయక చవితి వెనుక గణపతి జననం నుంచి చంద్రుని శాపం, శమంతకమణి కథ వరకు ఎన్నో ఆసక్తికరమైన పురాణ కథలు ఉన్నాయి.

పార్వతీదేవి సృష్టించిన బాలుడు

పురాణ కథనం ప్రకారం, ఒకసారి పార్వతీదేవి స్నానానికి వెళ్లే ముందు తన శరీరానికి రాసుకునే నలుగు పిండితో ఒక బాలుడి రూపాన్ని తయారుచేసి, అతనికి ప్రాణం పోసింది. ఆ బాలుడిని తన కుమారుడిగా భావించి, తాను స్నానం చేసి వచ్చే వరకు ఎవరినీ లోపలికి అనుమతించవద్దని చెప్పి ద్వారం వద్ద కాపలాగా ఉంచింది.

అదే సమయంలో పరమశివుడు అక్కడికి వచ్చాడు. కానీ తన తల్లి ఇచ్చిన ఆజ్ఞను పాటిస్తున్న ఆ బాలుడు శివుడిని కూడా లోపలికి వెళ్లనివ్వలేదు. తాను ఎవరో చెప్పినా బాలుడు వెనక్కి తగ్గలేదు. చివరకు జరిగిన ఘర్షణలో ఆ బాలుడి తల తెగిపోయింది.

తాను సృష్టించిన బాలుడికి జరిగినది చూసిన పార్వతీదేవి తీవ్రంగా దుఃఖించింది. ఆమెను శాంతింపజేయడానికి బాలుడిని తిరిగి బ్రతికించాలని శివుడు నిర్ణయించాడు. పురాణ కథనం ప్రకారం ఉత్తర దిశలో ముందుగా కనిపించిన ఏనుగు తలను తీసుకువచ్చి బాలుడి దేహానికి అమర్చారు. శివుని అనుగ్రహంతో అతడు తిరిగి జీవించాడు. ఇలా ఏనుగు ముఖంతో కనిపించే గజాననుడు ఆవిర్భవించాడని కథ చెబుతుంది.

అనంతరం దేవతలందరూ ఆ బాలుడిని ఆశీర్వదించారు. శివుడు అతడిని గణాలకు అధిపతిగా చేసి, ఏ శుభకార్యం ప్రారంభించినా ముందుగా గణపతిని పూజించే ప్రాధాన్యం కల్పించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. విఘ్నాలను తొలగించే అధిపతి కావడంతో ఆయన విఘ్నేశ్వరుడు అయ్యాడు.

వినాయక చవితి రోజు ఉండ్రాళ్లు, కుడుముల నైవేద్యం

వినాయక చవితి రోజున గణపతిని పత్రి, పూలతో పూజించి ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు వంటి నైవేద్యాలను సమర్పించడం మనకు తరతరాలుగా వస్తున్న సంప్రదాయం. భక్తిశ్రద్ధలతో గణపతిని ఆరాధిస్తే విఘ్నాలు తొలగి, చేపట్టిన పనులు సాఫీగా సాగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.

వినాయక చవితి పూజలో మరో ముఖ్యమైన భాగం విఘ్నేశ్వర వ్రత కథ చదవడం లేదా వినడం. ఇందులో చంద్రునికి గణపతి ఇచ్చిన శాపం, ఆ శాపంతో ముడిపడిన శ్రీకృష్ణుని శమంతకమణి కథ ప్రధానంగా వినిపిస్తాయి.

చంద్రుడు గణపతిని చూసి ఎందుకు నవ్వాడు?

పురాణ కథనం ప్రకారం, ఒకసారి దేవతలు సమర్పించిన అనేక రకాల నైవేద్యాలను స్వీకరించిన గణపతి తన వాహనంపై వెళ్తుండగా చంద్రుడు ఆయన రూపాన్ని చూసి పరిహసించాడు. తన రూపాన్ని చూసి నవ్విన చంద్రునిపై గణపతి ఆగ్రహించాడు.

భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి రోజు చంద్రుడిని చూసిన వారికి అనవసరమైన నిందలు కలుగుతాయి అని చంద్రుడిని శపించినట్లు కథ చెబుతుంది.

ఈ శాపం కారణంగా దేవతలు, ప్రజలు ఆందోళన చెందారు. దేవతలు గణపతిని ప్రార్థించి శాపాన్ని ఉపసంహరించమని కోరారు. వారి ప్రార్థనతో గణపతి శాపాన్ని పూర్తిగా తొలగించకుండా దానికి పరిహారాన్ని చెప్పినట్లు వ్రతకథలో వస్తుంది. వినాయకుడిని పూజించి, ఆయన వ్రతకథను విని లేదా చదివి, పూజించిన అక్షతలను తలపై వేసుకుంటే పొరపాటున చంద్రుడిని చూసినా అపనిందల నుంచి రక్షణ కలుగుతుందని విశ్వాసం.

ఈ చంద్రదర్శన కథతోనే శమంతకమణి కథ ముడిపడి ఉంటుంది.

శమంతకమణి కారణంగా శ్రీకృష్ణుడిపై నింద

ద్వాపర యుగంలో సత్రాజిత్తు అనే యాదవుడు సూర్యభగవానుని ఆరాధించి అత్యంత విలువైన శమంతకమణిని పొందాడని పురాణ కథనం. ఆ మణికి ప్రతిరోజూ బంగారాన్ని ప్రసాదించే అద్భుత శక్తి ఉందని చెబుతారు.

ఒకరోజు సత్రాజిత్తు సోదరుడు ప్రసేనుడు శమంతకమణిని ధరించి వేటకు వెళ్లాడు. అడవిలో అతడిని ఒక సింహం చంపింది. ఆ తర్వాత ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు సంహరించి, దాని వద్ద ఉన్న శమంతకమణిని తీసుకొని తన గుహకు తీసుకెళ్లాడు.

ప్రసేనుడు తిరిగి రాకపోవడం, శమంతకమణి కూడా కనిపించకపోవడంతో అనుమానాలు మొదలయ్యాయి. శ్రీకృష్ణుడే మణి కోసం ప్రసేనుడిని చంపి ఉంటాడనే అపవాదు వ్యాపించింది. వినాయక చవితి రోజు చంద్రుడిని చూడటం వల్లనే శ్రీకృష్ణుడికి ఈ అపనింద ఎదురైందని వ్రతకథలో చెబుతారు.

నిజాన్ని నిరూపించేందుకు అడవికి వెళ్లిన శ్రీకృష్ణుడు

తనపై వచ్చిన నిందను తొలగించుకోవాలని శ్రీకృష్ణుడు ప్రసేనుడికి ఏమైందో తెలుసుకోవడానికి అడవికి బయలుదేరాడు. అక్కడ ప్రసేనుడి మరణం వెనుక జరిగిన సంఘటనలను తెలుసుకుంటూ చివరకు జాంబవంతుడి గుహకు చేరుకున్నాడు.

శమంతకమణి విషయంలో శ్రీకృష్ణుడు, జాంబవంతుడి మధ్య సుదీర్ఘమైన యుద్ధం జరిగినట్లు పురాణ కథనం. చివరకు తనతో యుద్ధం చేస్తున్నది సాధారణ వ్యక్తి కాదని గ్రహించిన జాంబవంతుడు, శ్రీకృష్ణుడిలో తన ఆరాధ్యుడైన శ్రీరాముని దివ్యత్వాన్ని గుర్తించాడు.

అప్పుడు జాంబవంతుడు శమంతకమణిని శ్రీకృష్ణుడికి అప్పగించి, తన కుమార్తె జాంబవతిని ఆయనకు ఇచ్చి వివాహం జరిపించినట్లు కథ చెబుతుంది.

అపనింద తొలగించిన శమంతకమణి

శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణిని తన వద్ద ఉంచుకోకుండా సత్రాజిత్తుకు తిరిగి ఇచ్చాడు. దీంతో ప్రసేనుడి మరణానికి, మణి అదృశ్యానికి శ్రీకృష్ణుడు కారణం కాదనే నిజం అందరికీ తెలిసింది. ఆయనపై వచ్చిన అపనింద తొలగిపోయింది.

ఈ సంఘటనను వినాయక చవితి నాటి చంద్రదర్శనంతో ముడిపెట్టి శమంతకోపాఖ్యానంగా వినాయక వ్రతకథలో చెప్పడం సంప్రదాయంగా వస్తోంది. అందుకే వినాయక చవితి పూజలో ఈ కథను చదవడం లేదా వినడం ప్రత్యేకంగా భావిస్తారు.

గణపతి జననం నుంచి చంద్రుని శాపం, శ్రీకృష్ణుడి శమంతకమణి కథ వరకు వినాయక చవితితో ముడిపడిన ఈ పురాణ కథలు తరతరాలుగా మన సంప్రదాయంలో కొనసాగుతున్నాయి. వినాయక చవితి రోజున గణపతిని భక్తితో పూజించి, వ్రతకథను చదివి లేదా విని, కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి పండుగను జరుపుకోవడం ఆనవాయితీ.

🌺 ఓం శ్రీ మహా గణపతయే నమః 🌺